Jak wybrać zabawki, które rosną razem z dzieckiem? - Manustore w PnŚ

Są zabawki, które zachwycają przez jeden wieczór. Dziecko naciska guzik, słyszy melodię, widzi światełka, powtarza to kilka razy… i odkłada. Po tygodniu rodzic znajduje je pod łóżkiem, za kanapą albo w koszu z rzeczami, które „może jeszcze kiedyś się przydadzą”.

Są też zabawki, które zostają z dzieckiem na dłużej. Najpierw są oglądane, dotykane, obracane w dłoniach. Potem służą do pierwszych prób układania, przesuwania, dopasowywania. Z czasem stają się częścią większych historii: sklepem, garażem, zamkiem, kuchnią, torem przeszkód albo sceną do odgrywania codziennych sytuacji.

I właśnie o takich zabawkach chcemy dziś opowiedzieć.

To temat szczególnie bliski Manustore – mieliśmy okazję wystąpić w programie „Pytanie na śniadanie” i porozmawiać o tym, jak wybierać zabawki, które nie kończą swojej roli po jednym sezonie. W odcinku pojawiły się przykłady produktów, które mogą towarzyszyć dziecku przez różne etapy rozwoju: hulajnogi, cymbałki, klocki czy tablet do nauki. Najważniejsze było jednak nie to, by wskazać jedną idealną rzecz, ale pokazać sposób myślenia o zakupach. 

Cały odcinek PnŚ, w którym opowiadamy na temat "Jak wybrać zabawki, które rosną razem z dzieckiem?" - znajdziesz pod adresem https://vod.tvp.pl/programy,88/pytanie-na-sniadanie-odcinki,2542729/odcinek-254,S08E254,2743213

Zabawka, która rośnie z dzieckiem, daje mu coś do zrobienia

Kto tu się bardziej bawi, dziecko czy zabawka?

Jeśli produkt świeci, gra, mówi, liczy, prowadzi za rękę i właściwie sam wykonuje całą akcję, dziecku często zostaje tylko naciskanie przycisku. Przez chwilę jest efekt. Jest dźwięk, ruch, reakcja. Ale szybko pojawia się nuda, bo scenariusz za każdym razem wygląda tak samo.

Inaczej działają zabawki rosnące z dzieckiem, ponieważ nie robią wszystkiego za malucha, a zostawiają miejsce na pomysł, próbę, błąd, powrót i zmianę zasad.

Klocki mogą być najpierw tylko elementami do przekładania z pudełka do pudełka. Później dziecko zaczyna budować wieżę. Jeszcze później tworzy dom, garaż, zagrodę dla zwierząt albo całe miasto. Ta sama zabawka, ale za każdym razem inny poziom działania.

Cymbałki na początku są źródłem dźwięku. Dziecko uderza pałeczką i sprawdza, co się wydarzy. Potem zaczyna powtarzać rytmy, rozpoznawać różnice między tonami, a z czasem próbuje odtworzyć prostą melodię.

Hulajnoga najpierw pomaga ćwiczyć równowagę i koordynację. Później daje dziecku swobodę ruchu, wspiera aktywność poza domem i uczy panowania nad ciałem.

Właśnie dlatego uniwersalne zabawki dla dzieci często wygrywają z produktami, które mają tylko jedną funkcję. Dziecko zmienia się szybko. Zabawka, która ma otwartą formę, potrafi za tą zmianą nadążyć.

Nie kupujemy „na wyrost”. Wybieramy zabawkę z miejscem na rozwój

Łatwo pomyśleć: „Kupimy coś trudniejszego, najwyżej dziecko dorośnie”. Brzmi rozsądnie, ale często kończy się tym, że zabawka przez długi czas leży nieużywana. Dziecko nie wie, co z nią zrobić, frustruje się albo traci zainteresowanie.

Z drugiej strony, zabawka zbyt prosta również szybko wypada z obiegu. Jeśli maluch odkryje wszystkie funkcje w jeden dzień, rzadko będzie do niej wracał.

Najlepszy wybór znajduje się pomiędzy. Szukamy zabawek, które dziecko może wykorzystać już teraz, ale które mają też kolejne poziomy zabawy.

Dobrym przykładem jest sorter. Dla młodszego dziecka może być pudełkiem do otwierania, zamykania, wkładania i wyjmowania elementów. Później staje się ćwiczeniem dopasowywania kształtów. Jeszcze później można używać go do nazywania kolorów, liczenia, porównywania wielkości i opowiadania prostych historii.

Podobnie działają układanki, drewniane tory, instrumenty, zestawy konstrukcyjne, pojazdy z regulacją czy proste zabawki kreatywne. Dobre zabawki wspierające rozwój dziecka nie muszą obiecywać wszystkiego naraz. Wystarczy, że dają dziecku możliwość wracania do nich na nowych zasadach.

Po czym poznać zabawki na lata?

Nie każda zabawka opisana jako edukacyjna faktycznie uczy. Nie każda droga rzecz będzie używana długo. Nie każdy modny produkt okaże się trafionym wyborem. Dlatego zamiast patrzeć tylko na hasła z opakowania, warto zadać sobie kilka prostych pytań.

• Czy dziecko może bawić się tą zabawką na więcej niż jeden sposób?
• Czy zabawka zachęca do działania, a nie tylko do oglądania?
• Czy można ją połączyć z innymi rzeczami, które dziecko już ma?
• Czy będzie ciekawa także wtedy, gdy maluch nauczy się czegoś nowego?
• Czy jest wykonana tak, żeby przetrwać intensywną zabawę?

Właśnie tak rozpoznajemy zabawki na lata. Nie po tym, że są największe, najgłośniejsze albo najbardziej efektowne. Po tym, że nie nudzą się po odkryciu jednej funkcji.

Dziecko powinno móc wrócić do zabawki i za każdym razem zrobić z nią coś trochę innego. Raz budować. Raz sortować. Raz odgrywać scenki. Raz ćwiczyć ruch. Raz zaprosić do zabawy rodzeństwo, rodzica albo kolegę. Taka zabawka nie narzuca tempa, dziecko może wykorzystać ją po swojemu.

Wiek ma znaczenie, ale nie powinien być jedyną wskazówką

Oznaczenia wiekowe są potrzebne. Pomagają ocenić bezpieczeństwo, wielkość elementów i poziom trudności. Nie oznacza to jednak, że każde dziecko w tym samym wieku bawi się tak samo.

Jedno dwulatki będą długo skupiać się na układankach. Inne wolą ruch, przesuwanie, przenoszenie, wspinanie się i testowanie siły. Jedne trzylatki pokochają odgrywanie scenek, inne będą godzinami budować z klocków.

Dlatego zabawki dopasowane do wieku dziecka warto wybierać nie tylko według liczby na pudełku. Liczy się też temperament, etap rozwoju, zainteresowania i to, co dziecko próbuje robić samodzielnie.

Jeśli maluch zaczyna interesować się dźwiękiem, dobrym wyborem mogą być proste instrumenty. Jeśli coraz częściej układa, dopasowuje i porządkuje, wtedy sprawdzą się sortery, puzzle, układanki i klocki. Jeśli potrzebuje ruchu, warto szukać zabawek wspierających równowagę, koordynację i aktywność całego ciała.

Zabawka może wspierać rozwój na kilku poziomach jednocześnie

Rodzice często pytają, czy lepiej wybrać coś do nauki mówienia, motoryki, kreatywności, koncentracji czy samodzielności. Otóż nie zawsze trzeba rozdzielać te obszary.

Dobra zabawa naturalnie łączy różne umiejętności.

Kiedy dziecko buduje wieżę z klocków, ćwiczy chwyt, planowanie, cierpliwość i koordynację ręka–oko. Kiedy wieża się przewraca, uczy się reagować na niepowodzenie. Kiedy buduje drugi raz, sprawdza inne rozwiązanie.

Kiedy dziecko bawi się w sklep, rozwija mowę, liczenie, wyobraźnię i kompetencje społeczne. Ustala role, tworzy dialogi, naśladuje dorosłych, a przy okazji porządkuje to, co widzi na co dzień.

Gdy gra na prostym instrumencie, poznaje rytm, ćwiczy słuch, uczy się powtarzania sekwencji i kontrolowania ruchu dłoni.

Dlatego zabawki wspierające rozwój dziecka na różnych etapach zwykle mają prostą konstrukcję, ale szerokie zastosowanie. Nie zamykają dziecka w jednej aktywności. Pozwalają łączyć ruch, myślenie, emocje i wyobraźnię.

Materiał i wykonanie naprawdę mają znaczenie

Zabawka, która ma służyć długo, musi wytrzymać codzienne życie. A codzienne życie z dzieckiem oznacza upadki, ciągnięcie, gryzienie, przenoszenie, wkładanie do pudełka, wyjmowanie, zabieranie na dywan, do ogrodu, czasem też do samochodu.
Dlatego trwałe zabawki dla dzieci to nie fanaberia. To rozsądny wybór. Dobrze wykonana zabawka nie rozpada się po kilku intensywnych zabawach, nie ma ostrych krawędzi, nie traci funkcji po jednym uderzeniu i nie wymaga ciągłej wymiany baterii.

Warto zwrócić uwagę na materiał, stabilność konstrukcji, jakość połączeń, możliwość czyszczenia i to, czy zabawka nadaje się do przekazania młodszemu rodzeństwu. Zabawki, które zostają w domu na dłużej, często mają też spokojniejszy wygląd. Nie męczą nadmiarem bodźców, pasują do różnych zabaw i łatwiej włączyć je w codzienne aktywności.

Jakie zabawki wystarczą na długo?

Na długo starczają zabawki konstrukcyjne: klocki, tory, elementy do łączenia i budowania. Dziecko może używać ich inaczej w zależności od wieku, liczby elementów i własnych pomysłów.

Dobrze wypadają też zabawki ruchowe, które mają regulację albo kilka sposobów użycia. Hulajnoga, jeździk, rowerek biegowy czy zestaw do ćwiczenia równowagi mogą wspierać dziecko przez dłuższy czas, jeśli są dobrane do wzrostu i możliwości.

Warto zwrócić uwagę na zabawki muzyczne. Proste instrumenty nie narzucają jednej melodii. Dają dziecku kontakt z rytmem, dźwiękiem i powtarzalnością.

Świetnie sprawdzają się również zestawy do odgrywania ról: kuchnie, sklepy, domki, figurki, pojazdy, akcesoria lekarskie czy warsztatowe. Dziecko może wracać do nich na kolejnych etapach, bo wraz z rozwojem mowy i wyobraźni zmieniają się historie, które tworzy.

Jeśli zastanawiasz się, jakie zabawki starczają na długo, szukaj tych, które nie mają jednego zakończenia. Im więcej możliwości tworzy dziecko, tym większa szansa, że zabawka zostanie z nim na dłużej.

Zabawa dostosowana do wieku nie oznacza sztywnego scenariusza

Dziecko nie potrzebuje dorosłego, który przez cały czas tłumaczy, jak dokładnie ma się bawić. Potrzebuje bezpiecznej przestrzeni, dobrych narzędzi i czasem delikatnej podpowiedzi.

Zabawa dostosowana do wieku polega na tym, że aktywność odpowiada możliwościom dziecka, ale nie odbiera mu inicjatywy. Roczne dziecko może wkładać elementy do pudełka. Dwulatek może je segregować. Trzylatek może z nich zbudować coś konkretnego. Czterolatek może wymyślić historię z zasadami.

Mniej przypadkowych zakupów, więcej trafionych wyborów

Zabawki często kupujemy pod wpływem chwili. Bo promocja. Bo ładne opakowanie. Bo dziecko zobaczyło reklamę. Bo zbliżają się urodziny i trzeba szybko wybrać prezent.

Nie zawsze da się tego uniknąć. Ale można ograniczyć liczbę nietrafionych zakupów, zadając sobie przed zakupem jedno pytanie: czy ta zabawka będzie miała sens także za kilka miesięcy?

Jeśli odpowiedź brzmi „nie wiem, raczej nie”, warto się zatrzymać.

Dobre zabawki nie muszą być skomplikowane. Często najdłużej służą te, które wydają się najprostsze: klocki, układanki, pojazdy, instrumenty, zestawy do ról, tory, sortery, zabawki sensoryczne, pomoce do ruchu. Ich siła tkwi w tym, że dziecko może dopisać do nich własny pomysł.

O tym mówiliśmy również podczas występu w „Pytaniu na śniadanie”: zabawka, która rośnie razem z dzieckiem, nie musi być najbardziej efektowną nowością. Ma być taka, do której dziecko chce wracać, bo za każdym razem może zrobić z nią coś nowego.

Kategorie, które warto sprawdzić przy wyborze zabawek rosnących z dzieckiem

Jeśli szukasz zabawek, które mają szansę zostać z dzieckiem na dłużej, warto zajrzeć do kilku kategorii:

• Klocki i zabawki konstrukcyjne: dla dzieci, które lubią budować, burzyć, łączyć i wymyślać własne projekty.
• Zabawki edukacyjne: szczególnie te, które wspierają liczenie, rozpoznawanie kolorów, kształtów, liter i zależności, ale nie zamieniają zabawy w szkolne ćwiczenie.
• Zabawki sensoryczne: dla młodszych dzieci oraz tych, które lubią poznawać faktury, dźwięki, ciężar i ruch.
• Zabawki muzyczne: cymbałki, bębenki, grzechotki i proste instrumenty, które rozwijają rytm, słuch i koordynację.
• Zabawki ruchowe: hulajnogi, jeździki, rowerki biegowe i akcesoria wspierające równowagę oraz aktywność.
• Zestawy do odgrywania ról: kuchnie, sklepy, warsztaty, domki, figurki i akcesoria, które pomagają dziecku opowiadać własne historie.

Dobra zabawka nie kończy się po pierwszym użyciu

Zabawka, która rośnie z dzieckiem, nie musi być idealna. Nie musi mieć długiej listy funkcji, aplikacji, efektów dźwiękowych ani obietnic na opakowaniu. Powinna dawać dziecku przestrzeń do działania.

Najlepsze wybory to często te, które nie podają gotowej odpowiedzi. Zachęcają do sprawdzania, powtarzania, układania, budowania, udawania, ruszania się i tworzenia.

Warto więc patrzeć na zabawkę nie tylko przez pryzmat wieku, ceny czy popularności. Lepiej zapytać: czy dziecko będzie mogło odkrywać ją po swojemu? Czy wróci do niej, gdy nauczy się czegoś nowego? Czy ta rzecz wytrzyma więcej niż jeden etap?

Jeśli tak, jest duża szansa, że nie kupujemy kolejnego przedmiotu do kosza. Wybieramy zabawkę, która naprawdę ma szansę dorastać razem z dzieckiem.

FAQ

Jak wybrać zabawkę, która rośnie razem z dzieckiem?

Najlepiej szukać zabawek, które można wykorzystać na kilka sposobów. Dobra zabawka sprawdzi się teraz, ale pozwoli też dziecku wracać do niej później z nowymi pomysłami. Warto wybierać klocki, układanki, instrumenty, zabawki ruchowe, zestawy do ról i produkty z regulacją.

Czy zabawki edukacyjne zawsze wspierają rozwój dziecka?

Nie zawsze. Sama etykieta „edukacyjna” nie wystarczy. Zabawka powinna angażować dziecko, zachęcać je do myślenia, ruchu, mówienia, dopasowywania albo tworzenia. Jeśli dziecko tylko naciska przycisk i obserwuje efekt, jej wartość może być ograniczona.

Jak dopasować zabawkę do wieku dziecka?

Warto sprawdzić oznaczenia producenta, ale nie traktować ich jako jedynej wskazówki. Liczy się też temperament dziecka, jego zainteresowania i aktualne umiejętności. Dobra zabawka powinna być możliwa do użycia już teraz, ale mieć też kolejne poziomy trudności.

Jakie zabawki najczęściej zostają z dzieckiem na lata?

Najczęściej są to zabawki otwarte: klocki, tory, sortery, proste instrumenty, zestawy do odgrywania ról, pojazdy z regulacją i zabawki ruchowe. Dziecko może używać ich inaczej na kolejnych etapach, dlatego nie nudzą się tak szybko.

Zabawki prezentowane w odcinku "Pytanie na Śniadanie"

1. Króliczek Alilo Honey Bunny G6PRO - pudrowy róż

2. Aparat fotograficzny z drukarką Kidywolf - różowy